بازاندیشی دیدگاه علامه طباطبائی در باب زیبایی و هنر در نسبت با فرهنگ

گرچه در بررسی آثار علامه طباطبایی، در نگاه اول به نظر می‌رسد درباره فلسفه هنر به طور مشخص و مستقل اظهارات چندانی نداشته باشند، در این مقاله کوشیده‌ایم با در کنار هم قرار دادن و تحلیل قطعاتی از مهم‌ترین آثار علامه به بازخوانی دیدگاه ایشان در باب زیبایی و آفرینش هنری بپردازیم. در این مسیر ابتدا زمینه‌های بحث درباره قوای شناختی مختلف را از پیشینه فلسفه اسلامی و به خصوص دیدگاه‌های صدرالمتألهین مطرح کرده، سپس با استفاده از انسان‌شناسی فلسفی حکمت متعالیه و نوآوری‌های خاص علامه طباطبایی در کتب فلسفی و غیر فلسفی ایشان به ویژه مباحث مربوط به ادراکات حسی و فرآیند ادراک و ادراکات اعتباری، به تأمل در ادراک زیبایی و آفرینش هنری از دیدگاه علامه طباطبائی پرداخته‌ایم. به این ترتیب روشن می‌شود ادراکات اعتباری و نتایج عملی آن که زمینه‌ساز شکل‌گیری فرهنگ در هر جامعه ‌است، در شرایط گوناگون هم از نحوه ادراک خاص ما از زیبایی تأثیر می‌پذیرد و هم در فرآیند آفرینش هنری تأثیرگذار است و در این بین «قلب» نقشِ محوری را بر عهده دارد.