مؤسسۀ غیر تجاری آموزش‌عالی غیر دولتی غیر انتفاعی هنر و اندیشۀ اسلامی (هنر و اندیشه اسلامی) مطالعات نظری هنر 2821-0034 5 8 2025 08 23 The Role of Intellectual Property in Supporting Exclusive Exploitation and Protection of Artistic Works with an Approach to Cultural Heritage جایگاه مالکیت فکری در حمایت از بهره‌برداری انحصاری و حفاظت از آثار هنری با رویکرد به میراث فرهنگی 5 30 231185 FA محمود حکمت نیا استاد، هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی Journal Article 2025 10 03 Every artistic work is a creative mental construct embodying beauty, capable of influencing those who perceive its message. Such works originate in the mind, are externalized, and fixed in a tangible form, making them reproducible and distributable. At the same time, these works may reflect the culture or historical heritage of a society, holding significance for its people. Given these dimensions, several questions arise regarding artistic works: First, under which legal framework does the externalization of artistic expression fall? Second, once a mental creation is externalized and fixed in a physical medium, how is it protected against infringement? Third, which economic rights does the legal system safeguard? Finally, on what basis does the legal system preserve artistic works, preventing their loss, destruction, or decay? <br>These questions can be categorized into three groups: (1) The legal system’s perspective on the expression of mental creations, which relates to the institution of free speech and its limits; (2) How the legal system provides moral and economic protection for the work, recognizing exclusive economic rights; and (3) What measures are taken to ensure the preservation and survival of the work. This article focuses on the third question, which itself has multiple facets, aiming to examine how artistic works are safeguarded. <br>While intellectual property (IP) systems are designed to protect artists' economic interests and the moral integrity of their works, a broader cultural and civilizational question remains: Why should an artistic work be preserved, and how can its loss or decay be prevented? Two key arguments emerge here: First, IP protection inherently creates a foundation for preservation; second, expanding IP discourse extends rights from individuals to groups or communities sharing a cultural heritage. Additionally, alternative legal bases for preservation beyond IP must be explored. <br>Using an analytical methodology and theoretical frameworks, this article seeks to bridge the connection between protection (legal safeguards) and preservation (cultural conservation). It analyzes the role of IP in both exploitation and preservation, explores conceptual and structural expansions of IP, and identifies complementary foundations for safeguarding artistic works. The author argues that while IP is fundamentally designed for protection and exploitation—not preservation—it indirectly contributes to preservation. However, IP alone is insufficient; preserving artistic works requires supplementary legal and cultural foundations. هر اثر هنری آفرینش ذهنی دارای خلاقیت است که متضمن زیبایی بوده و می‌تواند دارای تاثیر بر اشخاصی باشد که پیام آن را دریافت می‌کنند. این اثر درون ذهن خلق شده و به بیرون ذهن منعکس و در یک شء مادی تثبیت می‌شود و قابلیت تکثیر و نشر دارد. همین اثر از جهت دیگر چه بسا نشان‌دهنده فرهنگ و یا سابقه فرهنگی و تاریخی یک جامعه و مورد علاقه مردم آن سرزمین باشد. با توجه به این ابعاد درباره اثر هنری پرسش‌های متفاوتی وجود دارد. یکی اینکه ابراز امر ذهنی هنری به بیرون ذهن ذیل چه نهاد حقوقی قرار می‌گیرد. دیگر اینکه اگر خلق ذهنی به بیرون ذهن منعکس شده و در یک شیء فیزیکی تثبیت شود چگونه حمایت و جلوی تعدی به آن گرفته می‌شود و دیگر اینکه نظام حقوقی از کدام بهره‌بردری اقتصادی حمایت می‌کند. و در نهایت اینکه نظام حقوقی با چه تحلیل و مبنای از اثر هنری محافظت کرده و جلوی اتلاف یا تلف و اضمحلال آن را می‌گیرد. <br>این پرسش‌ها به سه دسته تقسیم می‌شود. یکی اینکه دیدگاه نظام حقوقی نسبت به ابراز خلق ذهنی و بیان چیست. این امر مربوط به نهاد آزادی بیان و حدود آن است. دیگر اینکه نظام حقوقی چگونه از اثر به لحاظ معنوی و اقتصادی حمایت کرده و از منافع اقتصادی انحصاری حمایت و آن را به رسمیت می‌شناسد و دیگر اینکه برای محافظت از اثر و بقای آن چه تمهیدی می‌اندیشد.<br>آنچه در این مقاله مورد بررسی قرار می‌گیرد پرسش سوم است. پرسش سوم خود صورت‌های مختلفی دارد. این مقاله در صدد است تا چگونگی محافظت از اثر را مورد بررسی قرار دهد. آنچه مسلم است برای حمایت از بهره‌برداری اقتصادی هنرمند یا جامعه از اثر هنری خود و همچنین عدم تعرض به حیث معنوی اثر نظام مالکیت فکری طراحی شده است. لکن آنچه در یک نظام فرهنگی و تمدنی مورد بحث است این است که چرا باید از یک اثر هنری محافظت کرد و جلوی تلف و اضمحلال آن را گرفت. در اینجا دو بحث مهم مطرح است یکی اینکه حمایت مالکیت فکری خود زمینه‌ای برای محافظت می‌شود و دیگر اینکه با توسعه ادبیات مالکیت فکری صاحبان حق را از شخص به گروه و جامعه دارای یک فرهنگ توسعه داد و در نهایت اینکه مبنای تعهد برای محاظت به غیر از حمایت جستجو کرد. مقاله حاضر مقاله حاضر با روش تحلیلی و با استفاده از زیرساخت‌های نظری در تلاش است با پیوند برقرار کردن میان حمایت و حافظت نقش مالکیت فکری در بهره‌برداری و در محافظت را تحلیل کرده و افزون بر این زمینه توسعه مفهومی و ساختاری مالکیت فکری را مورد بررسی قرار داده و در نهایت به دیگر مبانی محافظت از اثار هنری اشاره کرده و نسبت آنها را با مبانی مالکیت فکری جستجو کند. نگاه نگارنده در این مقاله این است که مالکیت فکری هر چند بر مبنای حمایت و بهره‌برداری بوده و برای محافظت طراحی نشده است اما تاثیر در محافظت داشته است. با وجود مالکیت فکری برای محافظت از اثار هنری کافی نیست. در نتیجه حفاظت از آثار هنری نیازمند مبانی تکمیلی است https://tsa.itaihe.ac.ir/article_231185_faf39e120d9a000408fd0d576155ba70.pdf

مؤسسۀ غیر تجاری آموزش‌عالی غیر دولتی غیر انتفاعی هنر و اندیشۀ اسلامی (هنر و اندیشه اسلامی) مطالعات نظری هنر 2821-0034 5 8 2025 08 23 The Objectives of Sharia in Islamic Governance of Arts (Within the Jurisprudential Framework of Determining Public Interest) مقاصد شریعت در حکمرانی اسلامی، در حوزه هنر (تحت ضوابط فقهی تشخیص مصالح) 31 58 231187 FA سیف الله صرامی عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی Journal Article 2025 10 03 This article examines the objectives of Sharia in Islamic governance of arts. In Islamic jurisprudence, Islamic governance refers to the exercise of public authority aimed at advancing the social goals and purposes of Sharia, where such authority is bound by considerations of public interest (maslaha). Therefore, the objectives of Sharia in Islamic governance must be framed within jurisprudential parameters for determining public interest. Within this framework, three primary objectives for Islamic governance in arts are proposed and substantiated as foundational premises. First, the veneration of Islamic symbols (ta'zim al-sha'a'ir al-islamiyya) is established as an objective, supported by jurisprudential precedents that justify certain artistic works and behaviors. The second objective involves safeguarding art from immoral and forbidden elements (mafasid wa munkarat), while the third aims to align art with the promotion of virtue (iqamat al-khayrat) and eradication of vice (ihadmat al-munkarat). The articulation and validation of these three objectives follows an exposition of Islam's comprehensive perspective on art—with beauty as its focal point—as evidenced by Quranic texts and hadith. The methodology employed is jurisprudential (fiqhi) and based on independent legal reasoning (ijtihad). The article's innovative contribution lies in its treatment of the subject through the lens of Islamic governance, with analysis and conclusions developed within the jurisprudential framework for determining public interest in Islamic governance systems. مقاصد شریعت در حکمرانی اسلامی هنر، موضوع این مقاله است. از آنجا که حکمرانی اسلامی در فقه اسلامی عبارت از ‌‌‌إعمال ولایت عمومی در جهت پیشبرد اهداف و مقاصد اجتماعی شریعت است و إعمال ولایت مقید به مصلحت است، مقاصد شریعت در حکمرانی اسلامی، در چارچوب ضوابط فقهی تشخیص مصلحت خواهد بود. در این چارچوب، به عنوان درآمد و گام نخست، سه هدف یا مقصد، برای حکمرانی اسلامی در حوزه هنر، قابل طرح، معرفی و اثبات است. اول، تعظیم شعائر اسلامی، براساس سابقه فقهی توجیه برخی از آثار و رفتارهای هنری، به عنوان یکی از مقاصد، عنوان شده است. مقصد دوم عبارت است از دور نگهداری هنر از مفاسد و منکرات و مقصد سوم قرار گرفتن هنر در راستای برپایی نیکی‌ها و براندازی بدی‌ها، است. بیان و اثبات این سه مقصد، پس از بیان دیگاه کلی اسلام، مستند به قرآن و روایات، درباره هنر، با محوریت زیبایی، صورت گرفته است. روش علمی مقاله فقهی و اجتهادی است. نوآوری مقاله، ضمن طرح اصل موضوع، با زوایه نگاه حکمرانی اسلامی، بررسی و نتیجه‌گیری در چارچوب ضوابط فقهی تشخیص مصلحت در حکمرانی اسلامی است. https://tsa.itaihe.ac.ir/article_231187_a3448238559c250b1d63ed1c797bf9f3.pdf

مؤسسۀ غیر تجاری آموزش‌عالی غیر دولتی غیر انتفاعی هنر و اندیشۀ اسلامی (هنر و اندیشه اسلامی) مطالعات نظری هنر 2821-0034 5 8 2025 08 23 The Foundations of the Right to Art and the Duties of the State Toward It from the Perspective of Islamic Sharia مبانی حق بر هنر و وظایف دولت در برابر آن از منظر شریعت اسلامی 59 84 231191 FA محمدمهدی مقدادی دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه مفید Journal Article 2025 10 03 <br>Art is an inherent right within the framework of civil and human rights. Its benefits and impacts are so significant that no government can afford to ignore it, thereby depriving itself and its citizens of its value. Islamic Sharia provides valuable teachings and considerations regarding art, from which the right to art can be derived. Consequently, the duties and obligations of an Islamic government in securing and protecting this right can also be inferred. The Islamic government must adequately facilitate the means for citizens to benefit from this right, guiding it appropriately while safeguarding against its potential deviations and harms. This article seeks to establish the foundations of the right to art and elucidate the most important duties of an Islamic government in this regard. These duties include recognizing and protecting the right to art, utilizing art for education and moral development, enhancing psychological and spiritual well-being in society, and promoting religious knowledge and culture. Additionally, the Islamic government is obligated to provide necessary support for underprivileged and disadvantaged citizens to access this right in accordance with their needs and talents. Furthermore, it must extend appropriate support for the creation and presentation of commendable artistic works while implementing suitable measures to prevent the infiltration and spread of deviant and harmful art, as well as mitigating its negative consequences. Thus, it can be affirmed that Islamic governance in art constitutes a worthy and comprehensive system. هنر یک حق مسلم در زمره حقوق شهروندی و حقوق بشر است. فوائد و آثار هنر آنقدر مهم و چشمگیر است که هیچ حکومتی نمی تواند بدان بی توجه بوده و خود و شهروندانش را از آن محروم و بی نصیب گرداند. شریعت اسلامی آموزه ها و ملاحظات ارزشمندی در خصوص هنر دارد و حق بر هنر را می توان از آن استفاده کرد و در پی آن وظایف و تعهدات حکومت اسلامی نیز در تأمین و حمایت از این حق استنباط نمود. حکومت اسلامی باید زمینه های بهره مندی و حمایت از این حق را برای شهروندان به شایستگی فراهم آورده و ضمن جهت دهی مطلوب آن، از انحراف و آسیب های آن هم مراقبت نماید. در این نوشتار تلاش شده ضمن بیان مبانی حق هنر، مهم ترین وظایف و تکالیف حکومت اسلامی در این باره تبیین گردد. وظایفی چون: شناسایی حق بر هنر و حمایت ازآن، بهره گیری از هنر برای آموزش و تربیت، ارتقای سلامت روانی و معنوی در جامعه، و ترویج معارف و ارتقای فرهنگ دینی. همچنین حکومت اسلامی موظف است حمایت های لازم را برای برخورداری شهروندان محروم و کم توان از حق هنر با توجه به نیاز و استعدادشان فراهم نماید و افزون بر این ها حمایت های مناسب را برای خلق و ارائه آثار هنری مطلوب، منظور کرده و در برابر تدابیر و اقدامات مناسب را برای جلوگیری از نفوذ و ترویج هنرهای منحرف و زیان بار و رفع آسیب های ناشی از آن انجام دهد. با این ترتیب می توان اذعان نمود که حکمرانی اسلامی در هنر دارای نظامی شایسته و کامل است. https://tsa.itaihe.ac.ir/article_231191_02b15e5295ff6a6a8352c894a6312f09.pdf

مؤسسۀ غیر تجاری آموزش‌عالی غیر دولتی غیر انتفاعی هنر و اندیشۀ اسلامی (هنر و اندیشه اسلامی) مطالعات نظری هنر 2821-0034 5 8 2025 08 23 Jurisprudential Rules for Filtering Artistic Works in Cultural Governance قواعد فقهی پالایش آثار هنری در حکمرانی فرهنگی 85 125 231195 FA علی نهاوندی مدرس درس خارج حوزه علمیه قم/ سطح 4/ دکترای فلسفه دانشگاه/ پژوهشگر ارشد سازمان صداوسیما Journal Article 2025 10 03 With the ever-expanding dimensions of art and its means of transmission, along with its growing influence on individual and social life, regulation and support by governing authorities have become increasingly necessary. To prevent the weakening of governance-based systems and to ensure proper policy-making and legal regulation, we require precise scientific foundations and frameworks aligned with religious norm-setting—a responsibility that falls upon the noble discipline of jurisprudence (Fiqh). The governance's approach to artistic events, depending on the type of government and its dominant values, demands theoretical backing. This research, employing a descriptive-analytical and jurisprudential (Ijtihadi) method, seeks to extract jurisprudential rules governing the application of cultural governance and define its boundaries in filtering artistic works in a way that does not conflict with the right to freedom of expression and the free flow of information. The study examines rules such as the prohibition of insulting divine symbols and sanctities (Hormat-e Ehānat be Sho’ār-e Moqaddas), the principle of negating domination (Nafy-e Sabil), the jurisprudential obligation to preserve the social order (Wujub-e Hifz-e Nezām), the duty to guide the ignorant and admonish the negligent (Ershād-e Jāhel wa Tanbih-e Ghāfel), the prohibition of deceiving or encouraging ignorance (Hormat-e Taghrir-e Jāhel ya Ighrā’ be Jahil), the principle of precautionary dissimulation (Taqiyya), the necessity of preventing probable harm (Luzum-e Daf’e Zarar-e Mohtamal), and the prohibition of self-harm (Hormat-e Izrār be Nafs). These principles are analyzed and applied to contemporary examples. با گسترش روز افزون ابعاد هنری و ابزارهای انتقال آن، و تاثیرات فزاینده آن در ابعاد زندگی فردی و اجتماعی، نظیم گری و حمایت از سوی حکمرانان بیش از پیش مورد نیاز است تا جایی که برای جلوگیری از سست شدن نظام های مبتنی بر حکمرانی و نیز سیاست گزاری ها و تنظیم گری قوانین، نیازمند مبانی و چارچوب های علمی دقیق متناسب با هنجارسازی دینی می‌باشیم که این مهم بر عهده دانش شریف فقه است. مواجهه حکمرانی با رویدادهای هنری با توجه به نوع حکومت و ارزش‌های حاکم آن نیازمند پشتیبانی تئوریک است که تلاش این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی و اجتهادی، استخراج قواعد فقهی اعمال حکمرانی و تعیین حدود و ثغور آن بر پالایش آثار هنری است به گونه‌ای که محدوده حق و تکلیف حاکمیت با حق آزادی بیان و گردش اطلاعات در تعارض نباشد. در این پژوهش قواعدی مانند حرمت اهانت به شعائر و محترمات الهی، قاعده نفی سبیل، قاعده فقهی وجوب حفظ نظام، قاعده ارشاد جاهل و تنبیه غافل، قاعده حرمت تغریر جاهل یا اغراء به جهل، قاعده تقیه، قاعده لزوم دفع ضرر محتمل و قاعده حرمت اضرار به نفس، مورد بررسی قرار گرفته است و با مصادیق امروزی آن تطبیق و انطباق شده است. https://tsa.itaihe.ac.ir/article_231195_74690a41533f4e3d0b390fcfdc082781.pdf

مؤسسۀ غیر تجاری آموزش‌عالی غیر دولتی غیر انتفاعی هنر و اندیشۀ اسلامی (هنر و اندیشه اسلامی) مطالعات نظری هنر 2821-0034 5 8 2025 08 23 Case study of Adaptation of Old Songs with Current Censorship of text in Administrative Law of Iran مطالعه موردی انطباق ترانه‌های قدیمی با ممیزی‌های فعلی کلامِ آثار موسیقایی در حقوق ایران 127 153 231203 FA وحید آگاه عضو هیأت علمی گروه حقوق عمومیِ دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی عرفان حاجی آقابابایی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد حقوق ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی Journal Article 2025 10 03 Policy of Islamic Republic of Iran for facing with cultural and artistic products are based on controlling system of license issue and Iranian law basically not only does not recognize cultural and artistic products that are produced without license of Ministry of Culture and Islamic Guidance and its associated departments, but also it is regarded as crime. Producing music with text is not excluded from this rule but for licensing text of music, there is no complied policy and person interest of decision board plays key role. In this research, the criterion for censorship<strong> </strong>of text of music among available scattered references is extracted and grouped and then we compare and analyze executed works by Iranian pop music in 1970's and before victory of Islamic Revolution. The goal of this article is examining level of adaptation of these works with current censorship<strong> </strong>criterions for receiving license.<br> In this article 47 works of singers during the year 1971 to 1978 by serious viewpoint of censors of<strong> </strong>Ministry of Culture and Islamic Guidance were examined and it was determined that half of the songs did not have any problem in compliance with current censorship<strong> </strong>principles of Ministry of Culture and Islamic Guidance and are able to receive license. Thus, if beyond legal factors are not involved and only according to presented musical tracks offered by these singers, it is not any prohibition for receiving license and through applying short amendments, it is possible to receive license. حقوق اداری ایران برای مواجهه با محصولات فرهنگی و هنری، همواره بر پایه نظام صدور مجوز بوده است. لذا اساساً محصولات فرهنگی و هنری تولید شده بدون مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و زیرمجموعه‌های آن را نه تنها به رسمیت نمی‌شناسد، بلکه آن را جرم هم تلقی می‌کند. تولید آثار موسیقایی باکلام هم از این قاعده، مستثنی نیست. با این تبصره که برای بررسی و مجوزدهی ترانه‌های آثار، قانون خاصی وجود ندارد و مقرره‌ای محل تامل به تاریخ 3/6/1400 مصوب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ملاک است. اما سلیقه هیأت تصمیم‌گیر نیز، نقش پررنگی در فرایند صدور مجوز دارد. این پژوهش ضمن استخراج و گروه‌بندی ملاک‌های ممیزی کلام در آثار موسیقایی از میان رویه‌های موجود در کنار آیین‌‌‌نامه یادشده، به تطبیق و تحلیل کارهای اجرا شده توسط یکی از خواننده‌های‌ موسیقی پاپ ایرانی در دهه 1350 تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی پرداخته تا مشخص شود چه میزان از این آثار با معیارهای امروزین ممیزی جهت دریافت مجوز، تطابق دارد. در این مقاله، 47 اثر خواننده که در سال‌های 1350 تا 1357 اجرا شده‌اند، با نگاه سنجه‌های ممیزی وزارت فرهنگ و رویکردی سخت­گیرانه، مورد بررسی قرار گرفت و مشخص شد نیمی از ترانه‌ها اساساً هیچ مشکلی با توجه به معیارهای امروز ممیزی نداشته و قابلیت اخذ مجوز دارند. بنابراین اگر پای عوامل فراحقوقی در میان نباشد و صرف آثار و کلام، مطمح نظر باشد، در بسیاری از موارد، منعی برای دریافت مجوز ندارد و برای بعضی آثار هم با اعمال اصلاحاتی مختصر، می‌توان مجوز گرفت.<br> <br> https://tsa.itaihe.ac.ir/article_231203_30dc8b9bc38e5b82bf49e054041b85ab.pdf

مؤسسۀ غیر تجاری آموزش‌عالی غیر دولتی غیر انتفاعی هنر و اندیشۀ اسلامی (هنر و اندیشه اسلامی) مطالعات نظری هنر 2821-0034 5 8 2025 08 23 Perfectionism or Neutrality: The Government's Role in Regulating the Arts کمال گرایی یا بی طرفی حکومت در تنظیم گری حوزه هنر 155 184 231209 FA سید محسن قائمی عضو هیات علمی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی. Journal Article 2025 10 03 The right to art and its manifestations—including freedom of artistic creation, the right to artistic expression, and so forth—are grounded in the conception of "right" as "having a right." The distinction between "good" (khair) and "right" (haqq) delineates two domains: "virtue and ethics" and "legal governance over artistic works." At the first level, we encounter only the guarantee of individuals' free will, without delegating judgment on the content of actions arising from this will (the artwork) to the government. However, at the second level, the content of actions stemming from the artist's free will also becomes subject to debate and judgment. Based on this preliminary explanation, it is essential to scientifically examine the possibility of artistic neutrality and the reduction or prohibition of ideological state intervention in artworks. Among the findings of this descriptive-analytical study is that although the fundamental and primary principle is non-interference in moral intentions, the elimination of legal oversight over artworks does not necessarily lead to artistic neutrality. Moreover, theories of neutrality do not inherently demand the absence of legal supervision over artistic works. At the same time, we must not disregard the real picture of human social life or present an impossible and unrealistic interpretation. Furthermore, the mission of art—as well as the government's oversight of artworks—is based on protecting the "hard core of moral goods" (the shared consciousness and common ground among diverse conceptions of the good). حق بر هنر و مصادیق آن از جمله آزادی آفرینش هنری، حق بر آزادی بیان هنری و...، براساس تلقی «حق» به معنای «حق داشتن» بنا شده است. تفکیک میان «خیر» و «حق»، به ترتیب دو حوزه «فضیلت و اخلاق» و «حاکمیت حقوقی بر روی آثار هنری» را رقم می­زند. در سطح نخست، صرفا با تضمین اراده آزاد افراد مواجه هستیم، بی­آنکه داوری در باب محتوای عمل برآمده از این اراده (اثر هنری) را به حکومت واگذاریم؛ اما در سطح دوم، محتوای عمل برآمده از اراده آزاد هنرمند نیز موضوع بحث و داوری قرار می­گیرد. مبتنی بر این توضیح مقدماتی، ضرورت دارد که امکان بی­طرفی هنر و نیز کاهش یا منع مداخله ایدئولوژیک دولت در آثار هنری مورد بررسی علمی قرار گیرد. از جمله نتایج این نوشتار توصیفی-تحلیلی آن است که گرچه اصل اساسی و اولیه، دست نبردن در نیات اخلاقی است؛ ولی حذف نظارت حقوقی بر آثار هنری لزوما به بی­طرفی هنر نمی­انجامد؛ افزون بر آنکه، نظریات بی­طرفی نیز اقتضای نبود نظارت حقوقی بر آثار هنری را ندارد. همچنانکه نبایستی تصویر واقعی حیات اجتماعی بشر را به کنار نهاد و تفسیری غیرممکن و غیرمطابق با واقع ارائه نمود. افزون بر این، رسالت هنر و نیز نظارت دولت بر آثار هنری، مبتنی بر حمایت از «هسته سخت خیرهای اخلاقی»-به عنوان شعور مشترک و قدر مشابه میان برداشتهای مختلف از خیر- است. https://tsa.itaihe.ac.ir/article_231209_a3d1938f769e39ab5159fd0161d820fc.pdf

مؤسسۀ غیر تجاری آموزش‌عالی غیر دولتی غیر انتفاعی هنر و اندیشۀ اسلامی (هنر و اندیشه اسلامی) مطالعات نظری هنر 2821-0034 5 8 2025 08 23 The Jurisprudential Ruling on "Intentionality and Inclination Toward Permissible Emergency and Quasi-Emergency" in the Jurisprudence of Art حکم شرعی "تعمد و تمایل به جایز اضطراری و شبه‌اضطراری" در فقه هنر 185 216 231210 FA محمد عشایری منفرد دانشیار گروه مترجمی، مجتمع آموزش عالی زبان، ادبیات و فرهنگ شناسی، جامعةالمصطفی العالمیه Journal Article 2025 10 03 In cases such as necessity ( idhtirar ), conflict of duties ( tazahum ), and the ruler’s consideration of expediency ( maslahat ), a divinely prohibited ( haram ) ruling may practically become permissible (jayiz ). In this research, such an act—which originates in prohibition but is temporarily rendered lawful—is termed "permissible emergency" ( jayiz idhtirari ). A legally responsible person ( mukallaf ) may, in their individual practice, intend to perform this "permissible emergency" act with the aim of deriving pleasure (qasd al-ladhdhah ) or deliberately committing its prohibited aspect ( wajh al-haram). Similarly, in the realm of governance jurisprudence ( fiqh al-hukmrani ), particularly art governance—which has a more direct influence on public culture—the ruling authority might promote and propagate such "permissible emergency" acts while indulging in or intentionally emphasizing their prohibited dimensions. The core question of this research is: What is the nature of the intention to derive pleasure from a "permissible emergency" act, and what constitutes the intention to commit its prohibited aspect?<br>Using a jurisprudential ( ijtihadi ) methodology, this article examines the constraints mentioned in the Quranic verses on necessity (e.g., 5:3, 6:145, 16:115) and concludes that deriving pleasure from a permissibly emergency act ( halal idhtirari ) or deliberately committing its prohibited aspect is not permissible ( jayiz ). Furthermore, the state, in its governance role, must avoid actions that normalize sins ( ‘adi-sazi gunah*) temporarily permitted under necessity, conflict, or expediency. در مواردی مانند اضطرار، باب تزاحم و مصلحت‌سنجی حاکم، ممکن است یک حکم حرام الهی عملاً به جایز تبدیل شود. در این تحقیق، چنین عملی را که ریشه در حرمت دارد اما به صورت موقت حلال شده، جایز اضطراری نامیده‌ شده است. ممکن است مکلف در عرصه عمل فردی خود بخواهد این عمل جایز اضطراری را با قصد التذاذ و با قصد ارتکاب وجهِ حرامِ عمل انجام بدهد. چنان‌که در عرصه فقه حکمرانی بویژه حکمرانی هنر که ارتباط مؤثرتری با فرهنگ عامه دارد، حاکمیت ممکن است فعل جایز اضطراری را همراه با نوعی التذاذ و تعمد به وجهِ حرامِ عمل، تبلیغ و ترویج بکند. مسأله این تحقیق این است که قصد التذاذ از عمل جایز اضطراری و قصد ارتکاب وجهِ حرامِ آن عمل چیست؟ این مقاله با استفاده از روش اجتهادی این مسأله را با بررسی قیودی که در آیات مبارک اضطرار (مائدة: 3،الانعام: 145و النحل: 115) به کار رفته بررسی کرده و به این نتیجه رسیده است که التذاذ از حلال اضطراری و نیز تعمد به ارتکاب وجهِ حرامِ این عمل، جایز نیست و دولت نیز در عرصه حکمرانی نباید به گونه‌ای عمل کند که موجب عادی‌سازی گناهی که در فرض اضطرار یا تزاحم یا مصلحت‌سنجی حاکم، حلال شده، بشود. https://tsa.itaihe.ac.ir/article_231210_8eb8750d5e1a332c690a285fda7a06a1.pdf

مؤسسۀ غیر تجاری آموزش‌عالی غیر دولتی غیر انتفاعی هنر و اندیشۀ اسلامی (هنر و اندیشه اسلامی) مطالعات نظری هنر 2821-0034 5 8 2025 08 23 Evaluation of Seyyed Hossein Nasr's Theory of Islamic Art and Spirituality: Focusing on Persian Miniature Painting in the Safavid Era (From Its Beginning to the Reign of Shah Abbas I) ارزیابی نظریۀ هنر و معنویت اسلامی سید حسین نصر؛ با تکیه بر نگارگری ایرانی عصر صفوی (از آغاز تا دوران شاه‌عباس اول) 217 261 231211 FA محمدجواد سعیدی زاده استادیار گروه فلسفه و حکمت هنر، دانشکده مطالعات عالی هنر، مؤسسه آموزش عالی هنر و اندیشه اسلامی، قم، ایران. 0009-0006-1692-8112 زهرا جلائی زفره ای فارغ التحصیل کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر موسسه هنر و اندیشه اسلامی. Journal Article 2025 10 03 Seyyed Hossein Nasr is among the most prominent contemporary traditionalist figures, whose works predominantly defend tradition and critique modernity. For Nasr, the scope of tradition is so comprehensive that nothing in traditional civilizations falls outside its domain—including art. He attributes numerous characteristics to traditional art, with spirituality being paramount. His book *Islamic Art and Spirituality* specifically explores this relationship across various art forms. In this and other works, Nasr interprets Persian miniature painting as intrinsically linked to spirituality, considering it a reflection of the imaginal world ( alam al-khayal ). <br>This study's central question examines the extent to which Nasr's perspective on the connection between Islamic spirituality and art can be traced in Persian miniature painting. Given the broad scope of this theory, the authors focus temporally on the early Safavid period (from its inception to Shah Abbas I's reign), employing a historical-analytical approach. The primary objective is to determine the relationship between miniature painting and spirituality in early Safavid art. <br>The findings reveal that historical evidence presents inconsistent conclusions: while some painters' biographies may attest to their personal spirituality, travelogues from the period remain silent on this matter. Content analysis of prefaces to muraqqa (albums), Qanun al-Suwar (Canons of Painting), and other key Safavid sources yields divergent results. The research adopts an analytical-descriptive methodology, relying on library-based data collection. نصر از معروف‌ترین چهره­های سنت‌گرای معاصر به شمار می‌آید. نقش سنت برای وی تا حدی است که عمده آثار وی در دفاع از آن و نقد مدرنیته نگاشته شده است. به نظر وی، گسترۀ سنت به‌گونه‌ای است که در تمدن‌های سنتی هیچ‌چیزی خارج از قلمروی آن قرار نمی‌گیرد. معنای این سخن آن است که هنر نیز از جمله مصادیقی که در زیر چتر سنت قرار می‌گیرد. نصر برای هنر سنتی ویژگی‌های متعددی برمی‌شمرد که معنویت یکی از آنهاست. اساساً وی کتاب <em>هنر و معنویت اسلامی</em> را به همین منظور نوشته تا رابطه این دو را در هنرهای مختلف پیگیری کند. او، چه در این اثر و چه در برخی دیگر آثارش، نگارگری ایرانی را در پیوند با معنویت قلمداد می‌کند و در نتیجه، آن را پژواکی از عالم خیال می‌داند. حال، سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که دیدگاه نصر درباره پیوند هنر و معنویت اسلامی، در خصوص نگارگری ایرانی تا چه حد قابل‌پیگیری است؟ ازآنجاکه گسترۀ این ادعا و نظریه وسیع است، نویسندگان مقاله خود را به لحاظ زمانی صرفاً به عصر صفوی نخست مقید نموده و می‌کوشند تا با رویکردی تحلیلی ـ تاریخی این رابطه را دنبال کنند؛ بنابراین، هدف تعیین ارتباط نگارگری با معنویت در عصر صفوی متقدم است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که اسناد تاریخی در این باره نتایج یکدستی عرضه نمی‌کنند زیرا اگرچه ممکن است از شرح‌حال برخی نگارگران بتوان معنویت شخصی آنها را اثبات کرد ولی در مقابل، سفرنامه‌ها دراین‌خصوص ساکت‌اند.<em> </em>از تحلیل<em> </em>محتوایی<em> دیباچه مرقعات، قانون‌الصور</em> و برخی منابع مهم تاریخ صفویه نتایج متفاوتی به دست آمد. روش این پژوهش به‌صورت تحلیلی ـ توصیفی است و ابزار گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای است. https://tsa.itaihe.ac.ir/article_231211_8c186f92ec604040962b2490a0d2ecfa.pdf

مؤسسۀ غیر تجاری آموزش‌عالی غیر دولتی غیر انتفاعی هنر و اندیشۀ اسلامی (هنر و اندیشه اسلامی) مطالعات نظری هنر 2821-0034 5 8 2025 08 23 The Prohibition of Displaying Musical Instruments on National Media Under Critical Review ممنوعیت نمایش ساز در رسانه ملی در بوته نقد 263 292 231217 FA سید اباذر علوی استاد سطوح عالی حوزه و دانش آموخته مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام Journal Article 2025 10 03 One of the contentious issues among producers at the national media today is the display of musical instruments, which—according to the fatwas of Imam Khomeini (r.) and the Supreme Leader (may his presence be prolonged)—is impermissible. Since the primary reasoning cited for this prohibition is the promotion of vulgar music, it appears that through a precise analysis of the primary jurisprudential evidence, a proper explanation of secondary evidence, and considering the role of national media in developing an Iranian-Islamic culture—while adhering to religious guidelines—it may be possible to issue a ruling permitting the display of musical instruments on national media in order to promote refined and dignified music. از جمله موضوعات چالش برانگیز امروزه در بین برنامه سازان رسانه ملی، مسأله نمایش ساز است که به فتوای حضرت امام+ و رهبری معظمa جایز نیست. از آنجا که عمده دلیل مطرح در مسأله را ترویج موسیقی مبتذل بیان نموده­اند به نظر می‌رسد با تحلیل دقیق ادله اولیه و تبیین مناسبی از ادله ثانویه و با توجه به جایگاه رسانه ملی در توسعه فرهنگ ایرانی اسلامی و با رعایت موازین، می توان در راستای ترویج موسیقی فاخر، حکم به جواز نمایش ساز در رسانه ملی داد. https://tsa.itaihe.ac.ir/article_231217_4699b0d3844bf829f9a535bb52f6a90f.pdf

مؤسسۀ غیر تجاری آموزش‌عالی غیر دولتی غیر انتفاعی هنر و اندیشۀ اسلامی (هنر و اندیشه اسلامی) مطالعات نظری هنر 2821-0034 5 8 2025 08 23 The Role of Qajar Rulers' Patronage in the Flourishing and Decline of Iranian Performances with a Focus on Ta'ziyeh نقش حمایت های حاکمان قاجار در شکوفایی و افول نمایش های ایرانی با تمرکز بر تعزیه 293 314 231219 FA حمید تلخابی استادیار گروه سینما و تئاتر، دانشکده هنرهای نمایشی، مؤسسه آموزش عالی هنر و اندیشه اسلامی، قم، ایران. 0009-0008-3986-8305 نعمت باقری فرد کارشناس ارشد پژوهش هنر دانشگاه کاشان. Journal Article 2025 10 03 Iranian performances, in the specific sense, from a typological perspective, include epic performances, such as Naqqāli from the Shāhnāmeh and epic texts, mournful performances like Ta'ziyeh and Naqqāli from the event of Ashura, and finally, joyful performances such as clowning (Dahlak-bazi), Baqqal-bazi, Mir Nowruzi, Siah-bazi, puppet shows, and also comedic Ta'ziyeh (Ta'ziyeh-e Mozhek). These performances generally enjoyed favorable conditions during the Qajar period, especially during the Naseri era. This research, focusing on Ta'ziyeh, seeks to answer the question: What are the factors behind the flourishing and decline of the ritual performance of Ta'ziyeh, and considering these factors, how did the patronage of the rulers during the Qajar period play a role in its flourishing and decline? The research findings indicate that the patronage of Qajar rulers towards artists, considering the social conditions and audience participation, especially during the Naseri era, led to the stabilization and growth of the ritual and performative aspects of Ta'ziyeh in relation to its audience. However, this same patronage from the Qajar rulers, in another time period, caused the decline of Ta'ziyeh. This simultaneous rise and fall indicates that the imprudent patronage of rulers may overshadow the ritual and performative aspects of Ta'ziyeh. The certain outcome of this patronage, alongside strengthening the ritual and performative aspects, is facilitation of the performance in relation to the audience, which consequently varies the type and extent of support at different times. نمایش­های ایرانی به معنای خاص آن از منظر گونه­شناسی شامل نمایش­های حماسی، مانند نقالی از شاهنامه و متون حماسی، نمایش­های سوگ آور مثل نمایش تعزیه و نقالی از واقعه عاشورا، و در نهایت نمایش های شادی آور مانند دلقک بازی، بقال بازی، میرنوروزی، سیاه بازی، نمایش عروسکی همچنین می توان به تعزیه مضحک اشاره کرد. این نمایش­ها غالباً در دوره قاجار به خصوص در عصر ناصری از شرایط مطلوبی برخودار بودند. این پژوهش با تمرکز بر نمایش تعزیه در صدد پاسخگویی به این پرسش است که عوامل شکوفایی و افول نمایش­ آیینی تعزیه چیست و با توجه به این عوامل، حمایت های حاکمان دوره قاجار چگونه در شکوفایی و افول نمایش تعزیه نقش داشته است؟ یافته های تحقیق نشان می دهد حمایت های حاکمان قاجار از هنرمندان، با توجه به شرایط اجتماعی و مشارکت تماشاگران، به خصوص در دوره ناصری موجب تثبیت و رشد وجوه آیینی و نمایشی در ارتباط با تماشاگر تعزیه شده و همین حمایت حاکمان قاجار در بازه زمانی دیگر موجب افول تعزیه شده است. این فراز و فرود توأمان نشانگر می دهد که حمایت بی‌تدبیرانه‌ی حاکمان، ممکن است وجوه آیینی و نمایشی تعزیه را تحت الشعاع قرار دهد. قدر متیقن این حمایت‌ها، در کنار تقویت وجوه آیینی و نمایشی، تسهیل گری در امر اجرا در ارتباط با تماشاگر است که به طبع در زمان های مختلف نوع حمایت و میزان حمایت را متفاوت می کند. https://tsa.itaihe.ac.ir/article_231219_6bf70e25fc1e024147284ac8d2e9f65f.pdf

مؤسسۀ غیر تجاری آموزش‌عالی غیر دولتی غیر انتفاعی هنر و اندیشۀ اسلامی (هنر و اندیشه اسلامی) مطالعات نظری هنر 2821-0034 5 8 2025 08 23 The Qajar Rule and Its Impact on the Themes of Iranian Pictorial Carpets حاکمیت قاجار و تاثیر آن بر درون‌مایه قالی‌های تصویری ایران 315 366 231224 FA سید محمدرضا طبسی دکترای پژوهش هنر، دانشگاه هنر اصفهان. Journal Article 2025 10 03 The rise of the Qajar dynasty coincided with Iranians' exposure to the transformations that had revolutionized the Western world, as well as the wave of modernization that permeated the country's political and cultural atmosphere as a result of this exposure. This provided the grounds for changes in the patterns of Iranian carpets and led to the emergence of a nascent style in Iranian carpets known as pictorial carpets. The main research question is: What was the impact of Qajar rule and the developments of this particular historical period on the themes of Iranian pictorial carpets? The aim of this research is to understand the reasons behind the production of pictorial carpets with various themes during the Qajar era. The method used in this research is fundamental in purpose and historical-descriptive in nature, with a comparative approach. The samples introduced in this research are of the quota type, consisting of representative examples selected through theoretical saturation and analyzed using qualitative methods. The findings of this research, based on documentary studies, show that some of the Qajar's domestic and foreign policies directly influenced the determination of pictorial carpet designs, while some of these designs were also influenced by international developments. Overall, the results of the research indicate signs of the emergence of a discourse of modernity within the study corpus, which can be considered a reflection of the aforementioned discourse in Iranian society. <br> به حکومت رسیدن قاجار برابر است با آشنایی ایرانیان با تحولاتی که جهان غرب را دگرگون نموده است و نیز موج تجددخواهی که بر اثر این آشنایی فضای سیاسی و فرهنگی کشور را در می‌گیرد. این موضوع زمینه‌های تغییر را در نقوش قالی‌های ایرانی فراهم می‌کند و موجب پدید آمدن سبکی نوپا در قالی ایرانی به نام قالی تصویری می‌گردد. سوال اصلی پژوهش آن است که تأثیر حاکمیت قاجار و تحولات این دوره تاریخی خاص بر درون‌مایه قالی‌های تصویری ایران چیست؟ هدف از این پژوهش درک چرایی پیدایش بافت قالی‌های تصویری با مضامین مختلف در قاجاریه است. روش استفاده شده در این پژوهش بر مبنای هدف بنیادین و بر مبنای ماهیت توصیفی تاریخی بوده و رویکردی تطبیقی دارد. نمونه‌های معرفی شده در این پژوهش از نوع سهمیه‌ای نمونه شاخص است که به روش اشباع نظری به‌گزین شده‌اند و بر مبنای روش کیفی تحلیل می‌شوند. یافته‌های این پژوهش بر مبنای مطالعات اسنادی نشان می‌دهند که برخی از سیاست‌های داخلی و خارجی قاجار به‌صورت مستقیم بر تعیین نقش قالی‌های تصویری تاثیر داشته‌ و برخی از این نقش‌ها نیز متاثر از تحولات بین‌المللی بوده‌است. به‌طور کلی نتایج پژوهش بیانگر نشانه‌هایی از ظهور گفتمان تجدد در پیکره مطالعاتی است که می توان آن را انعکاس گفتمان مذکور در جامعه ایران دانست. https://tsa.itaihe.ac.ir/article_231224_eaeb20e36c9878ad5a0b10438abb3452.pdf

مؤسسۀ غیر تجاری آموزش‌عالی غیر دولتی غیر انتفاعی هنر و اندیشۀ اسلامی (هنر و اندیشه اسلامی) مطالعات نظری هنر 2821-0034 5 8 2025 08 23 The Impact of the Ontological Identity of Perception on the Substantive Intensity of the Soul and Its Philosophical Approach to Artistic Creativity with Emphasis on Mulla Sadra's View تأثیر هویت وجودی ادراک در اشتداد وجودی نفس و رهیافت‌ فلسفی آن در خلاقیت هنری با تأکید بر دیدگاه صدرالمتألهین 367 380 231225 FA محمدرضا لایقی استادیار گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. Journal Article 2025 10 03 The nature of human perception has been one of the most important philosophical issues from ancient times to the present. Philosophers have considered perception as presence and have discussed its identity. From Mulla Sadra's perspective, perception has an ontological identity. Every perception is a illumination that the existence of the known brings about in the human rational soul. This existential process expands the scope of the human soul and, consequently, enhances its substantive intensity. On the other hand, based on a philosophical principle, the greater the intensity of an existence's realization, the more it influences and the less it is influenced. Based on these two philosophical premises, it can be inferred that for the growth of their artistic creativity, an artist must increase the scope of their knowledge and, through it, enhance the substantive realization of their soul. In this process, the artist, through successive "becomings" by increasing the forms of knowledge in their soul, expands the existential capacity of the soul as a creative gem, thereby attaining greater artistic creativity. <br>This research is organized in a library-based manner using a descriptive-analytical method. چیستی ادراکِ انسان یکی از مهم‌ترین مسائل فلسفی از دیرباز تا کنون بوده است. فیلسوفان ادراک را عبارت از حضور دانسته و به‌ بحث از هویت آن پرداخته‌اند. در نگاهِ صدرا ادراک هویتی وجودی دارد. هر ادراک روشنایی‌ای است که وجودِ معلوم در نفس ناطقة انسانی رقم می‌زند. این فرایند وجودی بر گسترة نفس انسانی و در نتیجه بر اشتداد وجودی آن می‌افزاید. از سوی دیگر بر پایه قاعده‌ای فلسفی، هر مقدار شدّتِ تحقّق یک وجود بیشتر باشد، اثرگذاری آن بیشتر و اثرپذیری‌اش کمتر خواهد بود. بر اساس این دو داده فلسفی، می‌توان چنین استنباط کرد که هنرمند برای رشد خلاقیت هنری خود، لازم است بر گستره دانش خویش و از آن طریق بر اشتداد تحقّقی نفس خود بیفزاید. در این فرایند، هنرمند با «شدن‌های» پیاپی از طریق افزایش صورت‌های دانشی در نفس خود، سعه وجودی نفس را به‌مثابه گوهری آفرینشگر افزوده و در نتیجه از خلاقیّت هنری افزون‌تری برخوردار می‌شود.<br>این پژوهش به شیوه کتابخانه‌ای و به روش توصیفی- تحلیلی سامان یافته است. https://tsa.itaihe.ac.ir/article_231225_d17ea0f9936f5940a4053302c220a04f.pdf